ApplyBoard CEO Meti Basiri को नेपाल भ्रमणलाई लिएर उठाइएको विवादले एउटा गम्भीर प्रश्न जन्माएको छ—नेपालको international education industry लाई अब पनि सहकार्यभन्दा विवादकै चस्माबाट हेर्ने हो?
क्यानडामा आधारित ApplyBoard का Co-Founder तथा CEO Meti Basiri नेपाल भ्रमणमा आएका बेला St. Leo University का President Dr. Jim Burkee सहित आफ्नो टोलीसँग नेपालका शिक्षा क्षेत्रका विभिन्न नेतृत्वहरूसँग भेटघाट गरे।
यो भ्रमण त्यतिबेला भएको हो, जब TIME र Statista ले सन् २०२६ का विश्वका उत्कृष्ट EdTech कम्पनीहरूको सूची सार्वजनिक गरेका छन्। TIME का अनुसार हजारौँ कम्पनीको financial performance र industry impact लगायतका आधारमा मूल्यांकन गरी विश्वका ५०० top-performing EdTech companies छनोट गरिएको हो। TIME — The World’s Top EdTech Companies of 2026
यस्तो अन्तर्राष्ट्रिय कम्पनीका CEO नेपाल आउनु, यहाँका government representatives, universities, businesses र education stakeholders सँग भेट्नु स्वाभाविक रूपमा एउटा सकारात्मक अवसर हुनुपर्ने हो।
तर त्यही भेटलाई लिएर पछिल्ला दिनमा विभिन्न कोणबाट विवाद र शंका उत्पन्न गर्ने प्रयास भइरहेको देखिन्छ।
मन्त्रीसँग भेट्नु नै किन विवाद?
Meti Basiri ले आफ्नो नेपाल भ्रमणका क्रममा शिक्षा मन्त्री Sasmit Pokharel, सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्री Dr. Bikram Timilsina तथा Committee on Education, Health and Information का Chair Dr. Ojaswee Sherchand लगायतसँग भेट गरेका थिए।
यहाँ एउटा सामान्य प्रश्न उठ्छ—
अन्तर्राष्ट्रिय शिक्षा क्षेत्रमा विश्वव्यापी रूपमा काम गरिरहेको कम्पनीका CEO ले सम्बन्धित देशका सरकारी प्रतिनिधिलाई भेट्नु आफैंमा गलत हो र?
कुनै पनि international company ले आफ्नो काम गरिरहेको देशका policymakers, universities र industry stakeholders सँग सम्बन्ध निर्माण गर्नु सामान्य business practice हो।
त्यसैले प्रश्न “मन्त्रीलाई किन भेटियो?” भन्दा पनि,
“यस्ता भेटलाई नेपालका विद्यार्थी र education ecosystem को हितमा कसरी प्रयोग गर्न सकिन्छ?”
भन्ने हुनुपर्ने हो।
भेट भयो भन्दैमा ‘ठूलो डिल’ भएको निष्कर्ष किन?
यो भेटलाई लिएर विभिन्न सञ्चार माध्यम र industry discussions मा विभिन्न दाबीहरू सार्वजनिक भएका छन्।
तर प्रत्यक्ष रूपमा उक्त भेटमा सहभागी नभएका व्यक्तिले त्यहाँ के विषयमा कति गम्भीर छलफल भयो भन्ने अनुमानका आधारमा निष्कर्ष निकाल्नु उचित हुँदैन।
ApplyBoard का Nepal, Bhutan, Sri Lanka र Bangladesh market हेर्ने Regional Manager Prafulla Parajuli ले आफू उक्त सरकारी भेटमा सहभागी नभएको र त्यहाँ के कुराकानी भयो भन्ने विषयमा आफूलाई प्रत्यक्ष जानकारी नभएको स्पष्ट गरेका छन्।
त्यसैले एउटा शिष्टाचार वा stakeholder meeting लाई प्रमाणबिना ‘डिल’, ‘लबी’ वा ‘बिचौलिया’को कोणबाट प्रस्तुत गर्नु भन्दा सम्बन्धित पक्षको आधिकारिक जानकारीलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने देखिन्छ।
अझ महत्वपूर्ण कुरा—ApplyBoard ले ECAN लाई सुरुदेखि नै partner का रूपमा हेर्न खोजेको थियो
यो विषयमा Prafulla Parajuli का पुराना सार्वजनिक LinkedIn posts झनै महत्वपूर्ण छन्।
हालको विवादभन्दा धेरै अघि प्रकाशित एउटा पोस्टमा Parajuli ले आफूलाई लागेअनुसार ECAN ले लामो समयदेखि ApplyBoard लाई नेपालको education consultancy ecosystem भन्दा बाहिरको रूपमा हेर्दै आएको perception बारे लेखेका थिए।
तर उनले त्यही पोस्टमा ApplyBoard को भूमिका स्पष्ट गर्दै भनेका थिए—विदेशी universities ले नेपालबाट विद्यार्थी recruit गर्दा आफूहरू local consultancy नभई educational institutions भएका कारण consultancy का रूपमा दर्ता हुन आवश्यक पर्दैन। ApplyBoard पनि त्यसैगरी universities को authorized digital recruitment partner का रूपमा काम गर्ने platform भएको उनको तर्क थियो।
सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा, उनले ECAN को नयाँ पुस्ताको नेतृत्वबाट technology-led platforms लाई “outsiders” होइन, “same ecosystem” का partners का रूपमा हेर्ने अझ progressive र collaborative सोच आउने अपेक्षा सार्वजनिक रूपमा व्यक्त गरेका थिए।
यसको अर्थ स्पष्ट छ।
ApplyBoard ले सुरुदेखि नै ECAN सँग सम्बन्ध बिगार्ने होइन, आफूलाई त्यही ecosystem को partner का रूपमा स्वीकार गराउने प्रयास गरिरहेको थियो।
“यो consultancies कमजोर बनाउने कुरा होइन”
Parajuli को त्यही सार्वजनिक पोस्टमा अर्को महत्वपूर्ण सन्देश पनि थियो—technology-led platform को प्रवेशलाई traditional consultancy लाई कमजोर बनाउने अभियानका रूपमा होइन, समग्र ecosystem लाई modernize गर्ने प्रक्रिया का रूपमा हेर्नुपर्ने।
आज international education को वास्तविकता पनि त्यही दिशामा गइरहेको छ।
University, consultancy, technology platform, financial institution र student—सबै एउटै ecosystem का हिस्सा बनिरहेका छन्।
त्यसैले technology आएको कारण consultancy हट्ने होइन।
बरु consultancy ले technology प्रयोग गरेर अझ efficient, transparent र student-focused बन्ने अवसर पाउँछ।
ApplyBoard र ECAN लाई ‘दुई पक्ष’ बनाएर हेर्नु नै गलत हुन सक्छ
यहाँ सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा यही हो।
ECAN र ApplyBoard लाई एकअर्काको शत्रुका रूपमा प्रस्तुत गर्नु आवश्यक छैन।
ECAN नेपालको education consultancy industry को महत्वपूर्ण stakeholder हो।
ApplyBoard का लागि त्यही consultancy network महत्वपूर्ण recruitment partner ecosystem हो।
अर्थात्, ground level मा धेरै consultancy हरू ApplyBoard सँग सक्रिय रूपमा काम गरिरहेका छन्।
Prafulla Parajuli ले समेत सार्वजनिक रूपमा ECAN का सदस्यहरूलाई ApplyBoard का partners का रूपमा स्वीकार गर्दै आएको र consultancy community सँग आफ्नो सम्बन्ध सहकार्यपूर्ण रहेको बताएका छन्।
त्यसैले “ApplyBoard vs ECAN” भन्ने narrative ले वास्तविक partnership लाई नै oversimplify गर्छ।
अनि ‘बिचौलिया’को प्रश्न?
यस भेटलाई लिएर कसैले कसैलाई बिचौलियाको भूमिकामा राखेर भेट गराएको दाबी गरेको भए पनि त्यसलाई प्रमाणित गर्ने स्पष्ट आधारबिना निष्कर्ष निकाल्नु उचित हुँदैन।
Parajuli का अनुसार आफूले उक्त meeting औपचारिक channel बाट coordinate गरेको बताएका छन्।
तर उनी स्वयं उक्त सरकारी भेटमा सहभागी नभएकाले भित्र के छलफल भयो भन्ने विषयमा आफूले प्रत्यक्ष जानकारी नरहेको पनि स्पष्ट गरेका छन्।
यो पारदर्शी भनाइ आफैंमा महत्वपूर्ण छ।
किनकि आफू उपस्थित नभएको meeting को सामग्रीबारे अनुमान गर्नुभन्दा “मलाई थाहा छैन” भन्नु नै बढी जिम्मेवार जवाफ हो।
ApplyBoard को नेपाल भ्रमणको अर्को तस्वीर
Basiri को नेपाल भ्रमणका क्रममा Parajuli स्वयंले सार्वजनिक गरेको अर्को LinkedIn post मा उनले Meti Basiri, Yeti Airlines का CEO Subas Sapkota, Dr. Jim Burkee र Sunil Regmi लगायतसँग भएको भेटलाई international education को future, strategic partnerships र नेपाल तथा बाहिरका विद्यार्थी तथा institutions लाई meaningful opportunities सिर्जना गर्ने विषयसँग जोडेर प्रस्तुत गरेका थिए।
यसले कम्तीमा एउटा कुरा देखाउँछ—ApplyBoard को नेपाल भ्रमणलाई केवल एउटा consultancy वा एउटा संस्थासँगको प्रतिस्पर्धाका रूपमा बुझ्नु अपूर्ण तस्वीर हो।
यो व्यापक stakeholder engagement को हिस्सा पनि हुन सक्छ।
ECAN सँग सहकार्यको ढोका बन्द छैन
यदि ApplyBoard ले ECAN लाई आफ्नो ecosystem बाहिरको संस्था मान्थ्यो भने, Prafulla Parajuli ले महिनौँअघि सार्वजनिक रूपमा ECAN लाई “same ecosystem” को partner का रूपमा स्वीकार गर्न आग्रह गर्नुको कुनै अर्थ हुँदैनथ्यो।
त्यो पोस्ट आफैंमा एउटा सार्वजनिक संकेत थियो—
ApplyBoard relationship चाहन्छ।
Consultancy ecosystem सँग partnership चाहन्छ।
Technology र traditional consultancy बीच सहकार्य चाहन्छ।
र सबैभन्दा महत्वपूर्ण—
विद्यार्थीलाई केन्द्रमा राखेर ecosystem modernize गर्न चाहन्छ।
त्यसैले अहिलेको विवादलाई व्यक्तिगत वा संस्थागत टकरावका रूपमा बुझ्नु भन्दा, धेरै वर्षदेखि रहेको perception gap लाई संवादबाट समाधान गर्ने अवसरका रूपमा हेर्नु बढी उपयोगी हुन्छ।
प्रश्न ApplyBoard को मात्र होइन, सम्पूर्ण industry को हो
नेपालको international education industry आज ठूलो परिवर्तनको चरणमा छ।
विद्यार्थीले information पहिलेभन्दा सजिलै पाउँछन्।
Universities ले digital recruitment बढाइरहेका छन्।
Technology platforms ले application र recruitment process परिवर्तन गरिरहेका छन्।
Consultancies ले पनि आफ्नो भूमिका नयाँ ढंगले परिभाषित गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ।
यस्तो समयमा एउटा stakeholder अर्को stakeholder लाई रोक्ने प्रयासमा लाग्नु भन्दा—
कसरी सबै मिलेर विद्यार्थीलाई अझ राम्रो service दिने?
त्यो प्रश्न महत्वपूर्ण छ।
ECAN सँग consultancy network र industry representation छ।
Universities सँग academic programmes र institutional authority छ।
ApplyBoard जस्ता platforms सँग technology, global connectivity र digital infrastructure छ।
यी सबैलाई जोड्न सकियो भने फाइदा अन्ततः नेपाली विद्यार्थीलाई नै हुन्छ।
त्यसैले बहस “ApplyBoard कि ECAN?” होइन
यो बहसलाई—
“ApplyBoard vs ECAN”
बनाउनु आवश्यक छैन।
बरु प्रश्न हुनुपर्छ—
“ECAN र ApplyBoard जस्ता stakeholders ले मिलेर नेपालको international education ecosystem लाई कसरी अझ transparent, technology-driven, competitive र student-focused बनाउन सक्छन्?”
किनकि ApplyBoard बलियो हुँदा ECAN कमजोर हुनुपर्छ भन्ने छैन।
ECAN बलियो हुँदा ApplyBoard कमजोर हुनुपर्छ भन्ने पनि छैन।
दुवै बलियो भए विद्यार्थी अझ बलियो हुन्छन्।
त्यसैले कुनै अन्तर्राष्ट्रिय EdTech कम्पनीका CEO नेपाल आउँदा मन्त्रीसँग भेटेको विषयलाई विवादको केन्द्र बनाउनु भन्दा, त्यस्तो सम्बन्धबाट नेपालको education sector ले के अवसर लिन सक्छ भन्ने बहस गर्नु आजको आवश्यकता हो।
ECAN शत्रु होइन। ApplyBoard पनि शत्रु होइन।
दुवै एउटै international education ecosystem का फरक–फरक हिस्साहरू हुन्।
प्रतिस्पर्धा हुन सक्छ।
असहमति हुन सक्छ।
प्रश्न पनि उठ्न सक्छन्।
तर ती सबैको केन्द्रमा विद्यार्थीको हित हुनुपर्छ।
अन्ततः Prafulla Parajuli का आफ्नै पुराना सार्वजनिक अभिव्यक्तिले एउटा कुरा स्पष्ट देखाउँछन्—
ApplyBoard ले सुरुदेखि नै ECAN सँग conflict होइन, relationship र collaboration खोजेको सन्देश दिँदै आएको छ।
अब नेपालको education industry ले त्यो सम्बन्धलाई अझ बलियो बनाउने कि हरेक stakeholder interaction लाई विवादको विषय बनाउने भन्ने निर्णय गर्नुपर्ने समय आएको छ।
नेपाललाई अहिले अर्को विवाद होइन—साझेदारी चाहिएको छ।
Discussion about this post